7 Kasım 2026 · 6 dk okuma

15 yaş sınırı velilere ne getiriyor?

1 Kasım 2026'dan beri Türkiye'de sosyal ağlar 15 yaşını doldurmamış çocuklara hesap açamıyor; mevcut hesaplar da 31 Mart 2027'ye kadar e-Devlet üzerinden yaş doğrulamasından geçecek. Kural platformlara yönelik, veliye değil. Ama sonuçlarıyla evde veli uğraşacak. Bu yazı, velinin bilmesi gereken kadarını anlatır.

7 Kasım 2026 · Hukuki tavsiye değildir; resmî metin için Resmî Gazete'ye bakın.

Kısa özet

  • Ne değişti: 7578 sayılı Kanun, 5651 sayılı İnternet Kanunu'na "15 yaşını doldurmamış çocuğa sosyal ağ hizmeti sunulamaz" kuralını ekledi. Yürürlük: 1 Kasım 2026.
  • Nasıl doğrulanıyor: e-Devlet'te üretilen bir yaş doğrulama belirteci ile. Belirteç yalnızca "15'i doldurdu mu, 18'i doldurdu mu" bilgisini taşır; ad, kimlik numarası, doğum tarihi platforma gitmez.
  • Mevcut hesaplar: Platformlar en geç 31 Mart 2027'ye kadar bütün eski hesapları en az bir kez doğrulatmak zorunda. 15 altı çıkan hesaplar, kullanıcıya bilgi verilerek kapatılır.
  • Veli izni istisnası yok: "Ben izin veriyorum" diyerek 15 altı çocuğa hesap açılamıyor.
  • 15–17 yaş: Hesap açılabilir ama "ayrıştırılmış hizmet" kuralları geçerli: varsayılan gizli hesap, canlı yayın yok, sonsuz akış yok, kişiselleştirilmiş reklam yok, platform içinde zorunlu ebeveyn kontrol araçları.
  • Veliye ya da çocuğa ceza: Yok. Yaptırımların tek muhatabı platform.

Kural kime yükümlülük getiriyor?

Platforma. Kanun ve 10 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan uygulama yönetmeliği, Türkiye'den erişilen yerli ve yabancı sosyal ağ sağlayıcılarını muhatap alıyor. Yönetmelikte çocuğa ya da anne babaya yönelik tek bir para cezası ya da suç tanımı yok. Uymayan platform için kademeli yaptırım var: küresel cironun yüzde 3'üne kadar idari para cezası, sonra Türkiye'den reklam yasağı, sonra bant genişliği daraltma.

Bu şu demek: Çocuğunun hesabı varsa sen bir şey ihlal etmiyorsun. Platform doğrulama isteyecek, çocuk 15 altıysa hesabı kapatacak. Senin işin kuralı uygulamak değil, evde ne olacağını yönetmek.

Yaş doğrulama nasıl çalışıyor?

Hesap açarken platform artık yaş doğrulama belirteci istiyor. Belirteci kullanıcı e-Devlet'te kimliğini doğrulayıp Siber Güvenlik Başkanlığı'nın hizmetinden üretiyor ve platforma iletiyor. Platform belirteci Başkanlık üzerinden teyit edip yalnızca yaş doğrulamak için kullanabiliyor.

Önemli bir ayrıntı: belirteç kimlik taşımıyor. Platform çocuğun adını ya da doğum tarihini öğrenmiyor; sadece 15 ve 18 eşiklerinin aşılıp aşılmadığını görüyor. Bu, mahremiyet açısından iyi tasarlanmış bir nokta.

Bir de "sürekli doğrulama" var: hesabın beyan edilen yaş aralığına aykırı kullanıldığına dair makul şüphe oluşursa platform hesabı askıya alıp yeniden belirteç isteyebilir. Yani yetişkin belirteciyle açılan bir hesabı çocuğun kullanması, hesabın askıya alınmasıyla sonuçlanabilir.

31 Mart 2027: eski hesaplara ne olacak?

1 Kasım 2026'dan önce açılmış, belirteçle doğrulanmamış bütün hesaplar için platformlar en geç 31 Mart 2027'ye kadar doğrulama yapmak zorunda. Doğrulamada 15 yaşından küçük olduğu anlaşılan kullanıcının hesabı, kendisine bilgi verilerek kapatılıyor.

Kapatılan hesabın verileri hemen silinmiyor: itiraz süresi doluncaya ya da itiraz sonuçlanıncaya kadar içerik ve kişisel veriler silinemiyor. Her platform; yaş doğrulama, askıya alma ve kapatma kararlarına karşı Türkçe, ücretsiz bir itiraz yolu açmak ve itirazı yalnızca otomatik sistemle değil, bir insanın incelemesiyle sonuçlandırmak zorunda.

Veliye pratik not. Çocuğun 15 altıysa ve hesabı varsa, hesabın kapanacağını kabul edip fotoğrafları ve paylaşımları platformun "verilerimi indir" aracıyla yedeklemek en az sürtünmeli yol. Bunu çocukla birlikte, önceden yapmak; bir sabah hesabı kapanmış bulmasından iyidir.

15–17 yaş: hesap var, ama farklı

Yönetmeliğin 8. maddesi 15 yaşını doldurmuş ama 18'i doldurmamış kullanıcılar için "ayrıştırılmış hizmet" tanımlıyor. Platformun uygulaması gereken varsayılanlar:

  • Hesap varsayılan olarak gizli; takipçi ve takip listesini yalnızca çocuk görür.
  • Yalnızca takip ettiği hesaplar mesaj gönderebilir; "görüldü" bilgisi gösterilmez.
  • Rehber ve e-posta listeleriyle eşleştirme yok; çocuğun hesabı başkalarına "tanıyor olabileceğin kişi" olarak önerilmez.
  • Canlı yayın açılamaz.
  • Kaydırmayla art arda gelen sonsuz akış ve otomatik oynatma kullanılamaz.
  • Kişiselleştirilmiş reklam ve profilleme yasak.
  • Ekran görüntüsüne karşı teknik koruma; en yüksek gizlilik ayarları varsayılan.

Bunların ne kadarının ve nasıl uygulanacağı platformdan platforma değişecek; teknik ayrıntılar Siber Güvenlik Başkanlığı'nın rehberiyle netleşecek.

Platform içi ebeveyn kontrol araçları (md. 9)

Yönetmeliğin 9. maddesi platformları, 15–17 yaş kullanıcılar için açık ve kullanımı kolay ebeveyn kontrol araçları sunmaya zorluyor. Asgari içerik: hesap ve özellik ayarlarını kontrol etme, kullanım süresi sınırı, konum paylaşımını yönetme, satın alma ve ücretli üyelikleri ebeveyn onayına bağlama ve harcama limiti. Araçlar Türkçe olacak, farklı cihaz ve işletim sistemlerinde çalışacak.

Velinin özellikle bilmesi gereken iki şey var:

  1. Çocuğa bildirilir. Araçlar etkinleştirildiğinde çocuk açıkça bilgilendirilir. Yönetmelik, platform içi ebeveyn kontrolünü gizli bir izleme olarak değil, çocuğun bildiği bir düzenleme olarak tasarlıyor.
  2. Çocuk tek başına kapatamaz. Ebeveynin bilgisi ve güvenlik doğrulaması olmadan araçlar devre dışı bırakılamaz.

Bu araçlar platformun kendi içinde çalışır: Instagram'daki süre sınırı Instagram'da, YouTube'daki YouTube'da. Bilgisayarın ya da telefonun bütününe bakan bir şey değildir. Bu yazıyı yazan ekip olarak Koruncak'ın yeri de burada: platformların içine değil, aile bilgisayarına bakıyoruz, ve çocuğun gördüğü biçimde.

Velinin elinde ne var: bir kontrol listesi

  1. Çocuğun yaşını ve hesaplarını gözden geçir. Hangi platformlarda hesabı var, hangileri 15 altı için kapanacak?
  2. 31 Mart 2027'yi not et. Doğrulama platformdan platforma farklı tarihlerde gelebilir; son tarih bu.
  3. Yedek al. Kapanacak hesaplardaki fotoğraf ve paylaşımları platformun veri indirme aracıyla, çocukla birlikte indir.
  4. e-Devlet şifreni paylaşma. Belirteç kişiye özeldir; çocuğa senin belirtecinle hesap açtırmak, hesabın sonradan askıya alınmasına yol açabilir.
  5. 15–17 için platform araçlarını çocukla birlikte kur. Çocuğa zaten bildirilecek; masaya birlikte oturmak çatışmayı azaltır.
  6. Hatalı kapatmaya itiraz et. Ücretsiz, Türkçe, insan incelemeli itiraz hakkı var. Sonuca karşı Siber Güvenlik Başkanlığı'na şikâyet ve yargı yolu açık.
  7. Konuşmayı yasaktan önce yap. Çocuk hesabını kaybediyorsa bunun "senin cezan" olmadığını, platformun kuralı olduğunu açıkça söyle. Alternatif ne olacak, birlikte karar verin.

Sık sorulanlar

Çocuğum 14, hesabı var, ben de izin veriyorum. Devam edebilir mi?

Hayır. Yönetmelik veli izniyle istisna tanımıyor. Platform doğrulama istediğinde hesap kapanır. Sana bir yaptırım yok; hesaba var.

Çocuğum kendi adıma açtığım hesabı kullansa?

Hesap senin belirtecinle "yetişkin" doğrulanmış olur. Platform, hesabın yaş aralığına aykırı kullanıldığına makul şüphe duyarsa askıya alıp yeniden doğrulama ister. Ayrıca çocuk, 15–17 için tasarlanmış korumaların hiçbirini almaz: reklam profillemesi, sonsuz akış, herkese açık hesap dahil.

Oyunlar da bu kapsamda mı?

Bu yönetmelik sosyal ağ sağlayıcıları için. Dijital oyunlar 5651'in ayrı bir ek maddesinde düzenleniyor; velinin oyunlarda ebeveyn onayı ve harcama kontrolü konusundaki durumu ayrı bir yazının konusu.

Bir ebeveyn kontrol uygulaması bu yasayı benim için uygular mı?

Uygulamamalı. Yükümlülük platformun, denetim devletin. Koruncak dahil hiçbir aile ürünü, 15 yaş sınırını zorlamanın ya da ihlal bildirmenin aracı değildir. Bir aile ürününün yapabileceği şey, çocuğun bilgisayarda ne yaptığını iki tarafın da gördüğü biçimde göstermek ve sınırları aile anlaşmasına bırakmaktır.

Kaynaklar

Bu yazı 7 Kasım 2026 itibarıyla kamuya açık kaynaklara dayanır ve hukuki tavsiye değildir.

Bilgisayarda ne olduğunu çocuğunla birlikte görmek ister misin?

Koruncak 2027 başında Windows için ücretsiz çıkıyor. Gizli hiçbir şeyi yok. Bekleme listesi yakında bu sitede açılıyor; o zamana kadar Şeffaflık Anayasası'nı oku.

Paylaş WhatsApp X LinkedIn